Geldige redenen voor ontslag op staande voet

In een van onze recente zaken werd een werkneemster op staande voet ontslagen wegens vermeende werkweigering. In werkelijkheid bleek dat er nooit duidelijke instructies waren gegeven en dat eerdere gesprekken nergens waren vastgelegd. Het ontslag hield geen stand. De werkneemster kreeg haar loon doorbetaald met terugwerkende kracht én een billijke vergoeding van € 10.000,-. Wat in eerste instantie voelde als een verloren zaak, bleek juridisch gezien allesbehalve kansloos.

Wat houdt een ontslag op staande voet in voor jou?

Ontslag op staande voet is de zwaarste sanctie in het arbeidsrecht. Voor jou als werknemer betekent het dat:

• je arbeidsovereenkomst per direct eindigt;
• je geen loon meer ontvangt;
• je vaak een schadevergoeding verschuldigd bent aan je werkgever;
• je meestal geen recht hebt op een WW-uitkering;
• en je direct in actie moet komen als je het er niet mee eens bent.

Juist vanwege deze verstrekkende gevolgen stelt de wet zeer strenge eisen aan een geldig ontslag op staande voet.

Wanneer is het ontslag op staande voet geldig?

Een ontslag op staande voet is alleen geldig als aan drie voorwaarden is voldaan:

1. er is sprake van een dringende reden;
2. het ontslag wordt meteen gegeven na ontdekking van de reden;
3. de reden voor ontslag wordt meteen en duidelijk aan jou meegedeeld.

Ontbreekt één van deze onderdelen? Dan is het ontslag in veel gevallen vernietigbaar.

Wat is een ‘‘dringende reden’’?

Een dringende reden is gedrag waardoor van de werkgever redelijkerwijs niet kan worden verlangd dat het dienstverband nog langer voortduurt. Wat valt onder een dringende reden is grijs gebied. Dit is ook logisch, omdat niet iedere mogelijk te bedenken reden kan worden vastgelegd. Wel geeft de wet (artikel 7:678 BW) een flinke lijst van voorbeelden:

• Je hebt bij indiensttreding bewust gelogen of vervalste documenten gebruikt.
• Je blijkt ernstig ongeschikt of onbekwaam voor het werk.
• Je blijft na een waarschuwing dronken of ernstig onbehoorlijk gedrag vertonen.
• Je pleegt diefstal, verduistering, bedrog of een vergelijkbaar misdrijf waardoor het vertrouwen weg is.
• Je mishandelt, grof beledigt of bedreigt je werkgever of collega’s ernstig.
• Je probeert je werkgever of collega’s te bewegen tot illegale of ernstig onfatsoenlijke handelingen.
• Je beschadigt eigendom van je werkgever of brengt het ernstig in gevaar, opzettelijk of na waarschuwing roekeloos.
• Je brengt jezelf of anderen ernstig in gevaar, opzettelijk of na waarschuwing roekeloos.
• Je lekt bedrijfs- of privégegevens die je geheim moest houden.
• Je weigert hardnekkig redelijke instructies of opdrachten uit te voeren.
• Je verzaakt op grove wijze je verplichtingen uit je arbeidsovereenkomst.
• Door eigen opzet of roekeloosheid maak je jezelf ongeschikt om het werk te doen.

Wanneer is een ontslag op staande voet niet geldig?

De ontslagen die onze cliënten ons voorleggen zijn vaker wel dan niet onterecht. Veelvoorkomende blunders van werkgevers zijn:

I. De werkgever handelde te laat

Wacht een werkgever te lang met ontslaan, dan ondermijnt dat het ‘‘dringende’’ karakter van de reden.

II. De reden is onvoldoende concreet

Vage termen als ‘‘vertrouwensbreuk’’ of ‘‘ongepast gedrag’’ zonder duidelijke toelichting blijken vaak juridisch te zwak.

III. Werkgever heeft geen of onvoldoende bewijs

Vermoedens, aannames of geruchten zijn niet genoeg. De bewijslast ligt meestal bij de werkgever. Ook anonieme verklaringen volstaan meestal niet.

IV. Je persoonlijke omstandigheden zijn genegeerd

Rechters wegen ook mee hoe lang je in dienst was, hoe je functioneerde en wat de gevolgen voor jou zijn. Deed de werkgever dat niet? Dan sta je vaak al een stuk sterker.

Wat moet je doen als je ontslag op staande voet krijgt?

Het allerbelangrijkste: wacht niet af. Je hebt als werknemer maar beperkte tijd om in actie te komen. In veel gevallen moet je binnen twee maanden het ontslag laten toetsen door de rechter. Doe je dat niet, dan kan zelfs een onterecht ontslag definitief worden.

Tegelijk is het cruciaal om strategisch te handelen. Niet elke zaak vraagt om direct procederen. Soms is een stevige juridische reactie al voldoende om het gesprek te openen en er met een vaststellingsovereenkomst over uit te komen.

Komt het uiteindelijk toch tot een rechtszaak en geeft de rechter jou gelijk? Dan heb je meestal de keus tussen:

• het vernietigen van het ontslag met terugwerkende kracht; of
• het ontslag compenseren met een transitievergoeding én billijke vergoeding.

Conclusie

Een ontslag op staande voet is zelden zwart-wit. Voor werkgevers voelt een ontslag op staande voet vaak logisch. Voor jou als werknemer voelt het vernietigend. Juridisch zit de waarheid meestal ergens in het midden. Laat je daarom niet verlammen door de schrik van het moment. Een ontslag op staande voet betekent niet automatisch dat je fout zit.

Hoe langer je wacht, hoe kleiner je speelruimte wordt. Eén goed juridisch gesprek op het juiste moment kan al doorslaggevend zijn. Bel ons gerust op telefoonnummer 06-43703039 of mail ons op contact@lionslaw.nl.