Een werknemer ontslaan mag in Nederland niet zomaar. De wet bepaalt dat personeel ontslaan alleen is toegestaan als er een geldige, wettelijke ontslaggrond is. Zonder de juiste onderbouwing strandt het ontslag vrijwel altijd bij het UWV of de kantonrechter. Dat kan leiden tot vertraging, extra kosten of tot herstel van het dienstverband. De wet kent onder andere de volgende ontslaggronden:
Voor iedere grond gelden strikte voorwaarden. Zo moet bij disfunctioneren een volledig en zorgvuldig opgebouwd dossier met verbetertraject aanwezig zijn. Bij een verstoorde arbeidsrelatie moet vaak aantoonbaar zijn dat herstel niet meer mogelijk is. En bij verwijtbaar handelen moet duidelijk zijn wat er precies is gebeurd en waarom dit een ontslag rechtvaardigt.
In de praktijk blijkt dat veel werkgevers denken dat er voldoende reden is om een werknemer te ontslaan, terwijl dit juridisch onvoldoende onderbouwd is. Juist daarom is het verstandig om tijdig een jurist of advocaat te betrekken voordat stappen worden gezet om personeel te ontslaan.
Het ontslaan van personeel is aan strikte regels gebonden en kan alleen in bepaalde situaties plaatsvinden.
Een werknemer ontslaan met vast contract vraagt om zorgvuldigheid. Waar een tijdelijk contract van rechtswege eindigt, geldt bij een vast dienstverband volledige ontslagbescherming. Personeel ontslaan met vast contract kan daarom alleen via één van de wettelijke routes: via het UWV, via de kantonrechter of met wederzijds goedvinden via een vaststellingsovereenkomst. Daarbij moet altijd sprake zijn van een geldige ontslaggrond en een goed onderbouwd dossier.
Het feit dat een werknemer al langere tijd in dienst is, betekent vaak dat er sprake is van sterk opgebouwde rechten. Zonder duidelijke onderbouwing loopt u het risico dat het ontslag wordt afgewezen of dat u wordt geconfronteerd met aanvullende vergoedingen.
Een werknemer op staande voet ontslaan is de meest ingrijpende vorm van ontslag. Dit mag alleen bij een dringende reden. Denk aan diefstal, fraude, geweld, ernstige belediging of hardnekkige werkweigering. Personeel op staande voet ontslaan moet bovendien onverwijld gebeuren. Zodra u kennis heeft van de dringende reden, moet u direct handelen. Wacht u te lang, dan vervalt de mogelijkheid om dit ontslag rechtsgeldig te geven.
Daarnaast moet de reden van het ontslag direct en duidelijk aan de werknemer worden medegedeeld. Iedere fout in de procedure kan ertoe leiden dat het ontslag ongeldig wordt verklaard, met als gevolg loonvorderingen en mogelijke schadevergoedingen. Juist omdat een werknemer op staande voet ontslaan juridisch zeer risicovol is, is het verstandig om direct juridisch advies in te winnen voordat u deze stap zet.
Een werknemer ontslaan tijdens ziekte is in de meeste gevallen niet toegestaan. Tijdens de eerste twee ziektejaren geldt een opzegverbod. Dat betekent dat u in deze periode in principe geen personeel mag ontslaan zolang de werknemer arbeidsongeschikt is.
Toch zijn er situaties waarin een werknemer ontslaan tijdens ziekte wél mogelijk is. Bijvoorbeeld wanneer er sprake is van een dringende reden voor ontslag op staande voet of vaak wanneer de werknemer niet meewerkt aan zijn re-integratieverplichtingen. Ook na twee jaar ziekte kan ontslag mogelijk worden, mits aan alle wettelijke voorwaarden is voldaan.
Wanneer uw organisatie te maken krijgt met teruglopende omzet, reorganisatie of structurele kostenbesparing, kan personeel ontslaan wegens bedrijfseconomische redenen noodzakelijk worden. Dit verloopt altijd via het UWV.
U moet kunnen aantonen dat arbeidsplaatsen structureel komen te vervallen. Daarbij moet u inzicht geven in de financiële situatie van uw onderneming en onderbouwen waarom ontslag onvermijdelijk is. Daarnaast gelden er strikte regels, zoals het afspiegelingsbeginsel. U kunt dus niet zelf bepalen welke werknemer u ontslaat. De wet schrijft voor in welke volgorde personeel ontslagen moet worden, op basis van leeftijdscategorie en dienstjaren binnen vergelijkbare functies.
Personeel ontslaan kan in Nederland alleen via een wettelijk vastgestelde route. Welke route u moet volgen, hangt af van de reden van het ontslag. In de praktijk zijn er drie manieren om een werknemer te ontslaan: met wederzijds goedvinden, via het UWV of via de kantonrechter.
De juiste keuze maken is belangrijk. Kiest u de verkeerde route, dan wordt het ontslag afgewezen en moet u opnieuw beginnen. Dat kost tijd, geld en zorgt voor onnodige onrust binnen uw organisatie.
In sommige situaties bent u verplicht om personeel te ontslaan via het UWV. Dit geldt bij:
Een werknemer ontslaan via het UWV vraagt om een uitgebreid dossier. U moet kunnen aantonen dat aan alle wettelijke voorwaarden is voldaan. Bij bedrijfseconomisch ontslag geldt daarnaast het afspiegelingsbeginsel en moet u aantonen dat herplaatsing binnen uw organisatie niet mogelijk is. Zonder deze onderbouwing wijst het UWV de ontslagaanvraag af.
Andere redenen om een werknemer te ontslaan, zoals disfunctioneren, een verstoorde arbeidsrelatie of verwijtbaar gedrag, lopen via de kantonrechter. Bij deze route is de kwaliteit van het dossier doorslaggevend. U moet kunnen laten zien wat er is gebeurd, welke stappen u heeft gezet en waarom voortzetting van het dienstverband niet meer redelijk is.
Wanneer de onderbouwing onvoldoende is, wijst de kantonrechter het verzoek af. Dat betekent dat de werknemer in dienst blijft en u opnieuw moet beginnen met het opbouwen van een dossier.
Bij het beëindigen van een dienstverband is de transitievergoeding een belangrijk aandachtspunt. De hoogte van de transitievergoeding wordt berekend op basis van het maandsalaris en het aantal dienstjaren. Voor exacte berekeningen is het verstandig een jurist te raadplegen, omdat bijzondere afspraken of extra beloningen het bedrag kunnen beïnvloeden.
Naast de transitievergoeding kunnen er extra kosten ontstaan als een ontslag juridisch niet correct wordt uitgevoerd. Denk aan een afwijzing bij het UWV of de kantonrechter, vergoedingen bij een onterecht ontslag of kosten van een langdurige procedure. Tijdige juridische begeleiding kan deze onverwachte kosten voorkomen en de doorlooptijd van het ontslagproces verkorten.
Personeel ontslaan is een ingrijpende stap, zowel juridisch als organisatorisch. Een jurist inschakelen bij ontslag kan dit proces aanzienlijk vereenvoudigen en risico’s beperken. Met juridische begeleiding verloopt het traject vaak sneller, worden kosten regelmatig beperkt en is de kans op een succesvolle beëindiging van het dienstverband aanzienlijk groter. Een jurist helpt bij het opstellen van dossiers, onderhandelt namens u met de werknemer en zorgt dat alle wettelijke regels correct worden toegepast.
Wilt u uw werknemers op een juiste en veilige manier ontslaan? Neem vrijblijvend contact met ons op voor een vrijblijvend intakegesprek. Samen bespreken we uw situatie, de mogelijkheden en de beste strategie voor een duidelijk en rechtszeker ontslagtraject.