Uitsluiting van aansprakelijkheid: grenzen, risico’s en hoe je het wél goed regelt

Een verkeerde formulering in je contract kan het verschil betekenen tussen bescherming en een kostbare claim. Veel ondernemers vertrouwen blind op een standaardzin in hun algemene voorwaarden: “Wij zijn niet aansprakelijk voor enige schade.” Maar in de praktijk blijkt zo’n zin vaak tandeloos. Er bestaan namelijk wettelijke grenzen aan wat je mag uitsluiten, en een rechter zal vaak een te brede of onduidelijke clausule zonder aarzeling terzijde schuiven.

Een praktijkvoorbeeld uit onze eigen dossiers

Een ondernemer in de bouwsector kwam bij ons met de overtuiging dat hij juridisch waterdicht zat. In zijn algemene voorwaarden stond zwart op wit dat hij “niet aansprakelijk was voor enige directe of indirecte schade”. Toen er tijdens een verbouwing een constructiefout ontstond en de klant herstelkosten eiste, dacht hij dat hij niets hoefde te betalen. De teleurstelling was groot toen bleek dat de clausule niet standhield: schade door grove fouten of schending van essentiële verplichtingen kan in veel gevallen niet worden uitgesloten.

Wij hebben de zaak overgenomen, zijn verweer juridisch aangescherpt en in onderhandelingen het schadebedrag met ruim 60% weten te verlagen. Maar belangrijker nog: we hebben zijn contracten en voorwaarden volledig herschreven, zodat toekomstige risico’s aanzienlijk zijn beperkt.

Wat betekent uitsluiting van aansprakelijkheid?

Uitsluiting van aansprakelijkheid, ook wel een exoneratiebeding genoemd, is een bepaling in een contract of algemene voorwaarden waarmee je afspreekt dat je niet (of slechts beperkt) aansprakelijk bent voor bepaalde schade. Het idee hierachter is helder: je wilt als ondernemer voorkomen dat een kleine fout of onvoorziene omstandigheid je bedrijf financieel onderuit haalt.

In veel branches is dit een standaardpraktijk. Denk aan transportbedrijven die hun aansprakelijkheid beperken tot een maximaal bedrag per kilo, IT-bedrijven die hun verantwoordelijkheid beperken tot herstel van fouten, of verhuurders die zich indekken tegen schade veroorzaakt door huurders. Maar zo vanzelfsprekend als het klinkt, zo juridisch complex kan het in de uitvoering zijn.

De wettelijke grenzen

De Nederlandse wet kent duidelijke beperkingen aan de uitsluiting van aansprakelijkheid. Zo mag bijvoorbeeld een producent volgens artikel 6:192 BW diens aansprakelijkheid voor opzet of bewuste roekeloosheid nooit uitsluiten. Hetzelfde geldt voor situaties waarin uitsluiting in strijd is met de ''redelijkheid en billijkheid''.

Voor consumenten geldt bovendien dat de zwarte lijst en grijze lijst in het consumentenrecht extra bescherming bieden. Een te vergaande uitsluiting wordt dan vaak als onredelijk bezwarend gezien en kan door de rechter worden vernietigd.

En er is nog een nuance: zelfs in zakelijke overeenkomsten kunnen rechters een te ruime clausule matigen of ongeldig verklaren als deze naar hun oordeel “naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar” is.

Directe en indirecte schade

Een veelvoorkomend discussiepunt is het onderscheid tussen directe en indirecte schade. Directe schade betreft meestal herstelkosten of kosten die rechtstreeks voortvloeien uit een fout. Indirecte schade omvat zaken als winstderving of reputatieschade.

Sommige ondernemers proberen hun aansprakelijkheid voor indirecte schade volledig uit te sluiten, maar laten directe schade ongemoeid. Dat kan juridisch vaak wél, mits duidelijk omschreven. Maar probeer je ook directe schade volledig uit te sluiten, dan begeef je je in risicovol juridisch terrein.

Waarom standaardclausules vaak onvoldoende zijn

Veel ondernemers gebruiken standaardteksten van internet of laten een clausule overnemen uit een oud contract. Het probleem is dat deze teksten vaak te algemeen, te breed of juist te beperkt zijn. Zonder aansluiting op jouw specifieke bedrijfsrisico’s is de kans groot dat de bepaling geen standhoudt als het erop aankomt.

Daarnaast zien we vaak dat ondernemers vergeten de uitsluiting van aansprakelijkheid consequent door te voeren in offertes, contracten én algemene voorwaarden. Als de bepaling slechts op één plek staat, loop je het risico dat deze in een specifieke situatie niet van toepassing is.

Uitsluiting van aansprakelijkheid en verzekeringen

Een goed exoneratiebeding vervangt nooit een passende verzekering, maar beide kunnen elkaar versterken. Zo kan je in je polisvoorwaarden verplicht worden om bepaalde aansprakelijkheden te beperken. Andersom kan een goede contractuele beperking ervoor zorgen dat je verzekeraar sneller uitkeert of minder discussie voert over de dekking.

Hoe regel je het wél goed?

Een juridisch houdbare uitsluiting van aansprakelijkheid begint met maatwerk. Eerst moeten we jouw bedrijfsprocessen en risico’s in kaart brengen. Daarna bepalen we voor welke soorten schade en onder welke omstandigheden je aansprakelijkheid mag en wil beperken. We zorgen dat de formulering aansluit bij wettelijke kaders én jouw commerciële belangen.

Een voorbeeld: in de IT-sector wordt vaak gewerkt met een bepaling die aansprakelijkheid beperkt tot het factuurbedrag over een bepaalde periode, met uitsluiting van indirecte schade. In de bouwsector kan weer een maximale som per schadegeval relevant zijn. Het gaat erom dat de clausule concreet, begrijpelijk en juridisch verdedigbaar is.

Wanneer LION’s Law inschakelen

Of je nu een nieuwe onderneming start, bestaande contracten wilt herzien of geconfronteerd wordt met een schadeclaim: wij zorgen dat je niet alleen vandaag, maar ook in de toekomst sterk staat. Ons werk stopt niet bij het opstellen van een waterdicht exoneratiebeding. We kijken ook naar de samenhang met je algemene voorwaarden, verzekeringen en andere contractuele bepalingen.

Bovendien treden we op in geschillen. Als een klant of wederpartij toch een claim indient, weten we precies hoe we jouw juridische positie moeten verdedigen en waar mogelijkheden liggen om de schade te beperken of te voorkomen.

Conclusie

Uitsluiting van aansprakelijkheid is een krachtig instrument, maar alleen als het juist wordt toegepast. Een te brede, te vage of ongeldige clausule geeft schijnzekerheid en kan je bij een conflict duur komen te staan. Door vanaf het begin te werken met juridisch maatwerk en de juiste begeleiding, kun je jezelf beschermen tegen onverwachte claims en financiële risico’s.

Wil jij zeker weten dat jouw uitsluiting van aansprakelijkheid juridisch standhoudt en je maximaal beschermt? Neem vandaag nog contact op met LION’s Law via 06-24254842 of mail naar contact@lionslaw.nl.